ReadyPlanet.com
dot
dot dot
dot
พระเทพปฏิภาณวาที "เจ้าคุณพิพิธ"
dot
bulletกะทิธรรม : On - line
bulletกะทิธรรมยอดนิยม
bulletบทความธรรมะยอดนิยม
bulletหนังสือธรรมะ ยอดนิยม
bulletVCD ,DVD ธรรมะยอดนิยม
bulletCD, MP3 กะทิธรรม และธรรมะยอดนิยม
dot
รับข่าวสาร จาก "เจ้าคุณพิพิธ"

dot
bulletรูปภาพ - กิจกรรม
bulletโครงการสวดมนต์ ปฏิบัติธรรม
bulletคำบูชา วันมาฆบูชา
bulletคำถวายธูปเทียนวันวิสาขบูชา
bulletคำบูชา วันอัฏฐมีบูชา
bulletคำบูชา วันอาสาฬหบูชา
bulletคำแผ่เมตตาอธิษฐานกุศล
bulletคำอธิษฐานถวายแผ่นทองคำ,ปิดทองพระ,ทาทอง
bulletคำถวายเทียนมหาชาติเวสสันดรชาดก
bulletคำอธิษฐานถวายผ้าห่มพระประธาน
bulletคำบูชาข้าวพระพุทธ
bulletคำลาข้าวพระพุทธ
bulletประวัติพระสุนทรีวาณี (อย่างละเอียด)
bulletพระคาถาภาวนามีบุตร




วันอาสาฬหบูชา คือ "วันดวงตาเห็นโทษ-ดวงตาเห็นธรรม article

 

อาสาฬหบูชา
วันดวงตาเห็นโทษ - ดวงตาเห็นธรรม
----------------------------------------------------------------------------------
 
ดังเป็นที่ทราบกันในหมู่ศาสนิกชนและผู้สนใจศึกษาพระพุทธศาสนาว่า          “วันอาสาฬบูชา” เป็นวันที่สมเด็จพระบรมศาสดาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงแสดงพระธรรมเทศนาครั้งแรก เมื่อพระองค์ทรงมีพระชนมายุ ๓๕ พรรษา (นับถอยหลังจากพุทธศักราช ๓๕ ปี)
          การแสดงพระธรรมเทศนาแก่นักบวช ๕ รูป ซึ่งเป็นพราหมณ์พยากรณ์พุทธลักษณะ ได้แก่ โกณฑัญญะ ซึ่งเป็นหนึ่งใน ๘ พราหมณ์พยากรณ์ และพรามหมณ์อีก ๔ รูป ซึ่งเป็นบุตรของพราหมณ์ผู้พยากรณ์ในวันนั้น นักบวชโกณฑัญญะเมื่อสดับ “ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร” จบลงแล้วได้ดวงตาเห็นธรรม สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า “อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑัญโญ” แปลว่า “โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ” จึงเป็นสมัญญาของโกณฑัญญะว่า “พระอัญญาโกณฑัญญะ”
          การรู้เรื่องเชิงประวัติเป็นสิ่งสำคัญอันจะนำมาซึ่งหลักฐาน แต่การเรียนรู้คำสอนในพระธัมมจักกัปปวัตตนสูตรก็ยิ่งมีความสำคัญ แต่อย่ามัวเอาแต่ “ตีความศัพท์” จนลืมนำเอาพระธัมมจักกัปปวัตตนสูตรไปวิเคราะห์ปฏิบัติให้เหมาะสมเพื่อแก้วิถีชีวิตของโลกียชนให้เข้าสู่มรรควิธี ๘ ประการ
          พระธรรมคำสอนของสมเด็จพระสัพพัญญู พระบรมครูสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น ถือว่าเป็นการชี้ทิศทางให้ ๒ ประการ คือ...“ดวงตาเห็นโทษ และ ดวงตาเห็นธรรม”...
          ธรรมดามนุษย์เราทุกคนนี้นั้น เวลาปกติก็กิน-นอน-เล่นสนุก เฉื่อยชา เฉื่อยแฉะ เรียกว่า “กามสุขัลลิกานุโยค” คือ อยู่เสพสุข ติดสุข แต่ครั้นพอจะเอาอะไรจริงขึ้นมาก็เร่งรัดร่างกาย เวลา ดูเหมือนเอาจริงเอาจังขึ้นมาทีเดียว โหมแรงแข่งกับเวลาที่ตนเองเคยหย่อนยาน จนกลายเป็นทรมานกายสังขารของตน เรียกว่า “อัตตกิลมัตถานุโยค” เหมือนกับความประพฤติของนักเรียน นักศึกษา ปกติก็ไม่ค่อยสนใจเรียน เรียนแบบกามสุขัลลิกานุโยค ฟังก็ไม่ค่อยฟัง การบ้านงานมีมือก็ไม่ค่อยทำ การทบทวนวิชาที่เรียนก็ไม่สม่ำเสมอ แต่พอใกล้สอบในวิชานั้นๆ ก็เร่งรัดตนเองดูเหมือนเอาจริงเอาจัง ไม่หลับไม่นอน ไม่ค่อยกินอะไร กลายเป็นอัตตกิลมัตถานุโยค คือ แก้ข้อบกพร่องจากความเฉื่อยชา เฉื่อยแฉะของตน ผลการเรียนการสอบออกมาก็ไม่ดี ร่างกายก็ทรุดโทรม เพราะขาดความเพียรอย่างสม่ำเสมอซึ่งเรียกว่า “มัชฌิมาปฏิปทา” ตัวอย่างนี้เป็นตัวอย่างแบบเทียบความสุดโต่งของคนในกรณีอื่นๆ เหมือนกัน แต่ถ้าคนเราทำอะไรแบบสม่ำเสมอใน “ภารกิจ - หน้าที่การงาน, กรรมบถ - ความดี, กรรมฐาน - วิถีแห่งสติปัญญา ในขั้นแห่งสมถกรรมฐาน และ วิปัสสนากรรมฐาน” ความสม่ำเสมออันเรียกว่า “คงเส้นคงวา” ก็จะเป็นมัชฌิมาปฏิปทาของตนเองในกรรมทั้ง ๓ ประการดังกล่าวแล้ว แต่ส่วนใหญ่คนเราทำแบบ “กรรมบถ และ กรรมฐาน” เอาตอนใกล้ๆ จะตาย จึงกลายเป็นอัตตกิลมัตถานุโยค... “เอาดีได้ยาก เอามากไม่ได้”
          คำสอนของสมเด็จพระบรมศาสดาพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น หากจะลองพิเคราะห์จัดกรอบแห่งคำสอนเสียใหม่โดยแบ่งต่างไปจากพระวินัย พระสูตร พระอภิธรรม ซึ่งเรียกว่า “ไตรปิฎก” คือ ตะกร้าคำสอน จะเห็นลักษณะคำสอน ๕ กรอบ หรือ ๕ ตะกร้า คือ
-          สอนหน้าที่หลัก
-          สอนให้รู้จักหน้าที่การงาน
-          สอนให้บริหารจิต
-          สอนให้เตรียมชีวิตไว้โลกหน้า
-          สอนให้ดับกิเลสตัณหาเข้าสู่พระนิพพาน
 ๕ ตะกร้าคำสอนนี้เป็น “How to…” ที่ละเอียดละออ ขยายผลของคำสอนตามวัยและบทบาทของผู้ปฏิบัติ เป็นคำสอนอัศจรรย์ ซึ่งคำสอน ๔ กรอบแรกมีในทุกศาสนา แต่การสอนให้ดับกิเลสตัณหามีในพระพุทธศาสนาเท่านั้น จึงควรที่จะถามตนเองว่า...“เวลาฟังธรรม ศึกษาพระธรรม ตนเองต้องการอะไรไปใช้ในชีวิต”... หาคำตอบให้พบแล้วลงมือฟัง-อ่าน-พิเคราะห์ แบบโยนิโสมนสิการ คือ “รู้ไว้ ใช้เฉพาะหน้าและล่วงหน้า” ส่วนอื่นๆ นั้นอาจจำเป็นต้อง “รู้ไว้ ใช้ทีหลัง” เช่น จะให้เด็กเรียนกรรมฐาน จะต้องรู้ว่าเอากันขนาดไหนในวัยเด็ก มิเช่นนั้นจะไม่เป็นประโยชน์ใดใดต่อเด็ก เด็กก็จะเบื่อหน่าย เอาไปใช้ในกรรมกิจและกรรมบถสมกับวัยปัจจุบันไม่ได้เลย โรงเรียน และ พระทั้งหลายก็นิยมให้เด็กนั่งกรรมฐานแบบ “ลมปราณเลื่อนลอย” เมื่อลมปราณเลื่อนลอย จิตก็ถดถอยและฟุ้งเหมือนนุ่นปลิวไปตามลม พระก็จะสรุปว่า “เป็นบุญ”
เรื่องมรรคมีองค์แปดในพระธัมมจักกัปปวัตนสูตรก็เช่นเดียกัน สอนกันสอดคล้องกับชีวิตเด็กในวัยเรียนกันหรือเปล่า? ส่วนใหญ่แล้วเอามรรคมีองค์แปดของผู้ใหญ่หรือของผู้มีภูมิปัญญาเข้าขั้นอริยบุคคลไปยัดใส่ให้เด็ก เด็กก็ไม่เห็นคุณค่าของมรรคแปด ก็จะพากัน “แบกหามมรรคแปด” มากว่าจะเดินตาม
“มรรคแปด” ของคำในเครื่องหมายคำพูดนี้เป็นโจทย์ที่ผู้สอนจะต้องสังวรระวัง วิเคราะห์จัดมรรคแปดให้สอดคล้องกับชีวิตของแต่ละวัยและภูมิปัญญาของแต่ละคน แต่ละกลุ่ม
โรงเรียนยานนาเวศ เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร จัดเทศน์มหาชาติมหาเวสสันดรชาดก นิมนต์อาตมาให้ไปเทศน์กัณฑ์นครกัณฑ์ ซึ่งเป็นกัณฑ์ที่ ๑๓ คือเป็นกัณฑ์สุดท้าย ครูที่ติดต่อไปก็ขอให้เทศน์อริยสัจจ์สี่ ตามโบราณประเพณีที่ปฏิบัติมา จึงถามถึงกลุ่มผู้ฟังว่าเป็นกลุ่มใด ก็ได้รับคำตอบว่าส่วนใหญ่เป็นนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ ๖ และมีบุคคลภายนอกเข้าร่วมฟังด้วย
เมื่อโจทย์ออกมา ๒ วัยเช่นนี้ก็ต้องเลือกเอาว่าจะเอากลุ่มใด ระหว่าง วัยรุ่น กับ วัยโรย จึงได้นำมรรคแปดมาวิเคราะห์ให้เหมาะแก่วัยเรียนวัยรุ่น ส่วนวัยโรยซึ่งประกอบด้วยครูและบุคคลภายนอก ก็ควรรู้แบบเดียวกับวัยเรียน แต่ควรให้รู้เพื่อ “ชี้แจง, ชี้แนะ, ชี้นำ” ให้เด็กเดินทางมรรค มิใช่ให้เด็กเดินแบกมรรค
เพื่อให้เป็นประโยชน์แก่ผู้อ่านที่จะได้ทำ “ทิศทางแห่งมรรคแปด” แก่วัยเรียน วัยรุ่น เรียกโก้ๆ ว่า Road map ก็ได้ ผู้ปกครองและครูควรวางแผนการเรียน การสอน ความประพฤติของวัยเรียนวัยรุ่นให้เดินเส้นทางมรรคแปด ดังนี้ (อ่านเฉพาะภาษาไทยก่อนแล้วค่อยดูภาษาบาลีในวงเล็บ ถ้าเป็นผู้นับถือศาสนาอื่นก็อย่าเอาภาษาบาลีไป และอย่ารังเกียจมรรคแปดของพระพุทธเจ้า ให้ทำใจเหมือนเราใช้ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ร่วมกัน คือทุกคนใช้ได้ ปลอดภัย ถึงจุดหมายปลายทางได้เร็ว ประสบสิ่งที่มุ่งหวังตั้งใจ)
 
ทฤษฎีปลูกฝังนักเรียนในมรรคแปด
ปลูกฝังทัศนคติในการพึ่งพาคนอื่น - พึ่งพาตน
(สัมมาทิฏฐิ)
ฝึกฝนการเป็นคนช่างคิด - ช่างทำ
(สัมมาสังกัปปะ)
ฝึกพูดแต่คำน่ารัก และ เป็นประโยชน์
(สัมมาวาจา)
 ฝึกไม่เป็นคนชั่วโฉดในการทำรายงาน - การบ้าน - สอบแบบทุจริต
(สัมมากัมมันตะ)
ดำรงชีวิตในระเบียบวินัย - ศีลธรรม - กฎหมาย
(สัมมาอาชีวะ)
ขวนขวายแบบพึ่งพาตนเอง
(สัมมาวายามะ)
เคร่งในเวลา - ตาราง
(สัมมาสติ)
ไม่ละวางในปณิธาน
(สัมมาสมาธิ)
 
          การวางแผนการเรียน การสอน การอบรม จะมีรายละเอียดอย่างไร ก็ต้องจัดประชุมวางแผน ใส่วิชาการ ข้อปฏิบัติ วิถีชีวิต กฏระเบียบ และต้องปลูกฝังให้เด็กมีปัญญาและยังเห็นว่ามรรคแปดเป็นซุปเปอร์ไฮเวย์ของพวกเขา พวกเด็กก็จะพากันเดินตามทางมรรคแปดด้วยความศรัทธา เพราะเห็นความสุขและอนาคตในเบื้องหน้า แล้วเขาก็จะเป็นผู้ถ่ายทอดมรรคแปดให้เด็กรุ่นต่อๆ ไป แหละเมื่อถึงวัยแต่ละช่วงวัย พวกเขาก็จะพากันขยับขยายมรรคแปด จนถึง มรรค ผล นิพพาน
          มรรคแปด เป็นทางสำหรับเดินอันต่อเชื่อมถึงกัน ขอให้ ครู ผู้ปกครอง พระสงฆ์ วางแผนให้เด็ก “เดินบนมรรคแปด” เถิด อย่าให้เขา “แบกมรรคแปด” เลย ถนนน่ะ...เขาทำเอาไว้ให้เดิน ไม่ใช่ทำเอาไว้ให้แบก... เพราะอาตมาตอนเป็นเณรเล็กๆ ก็แบกมรรคแปดจนหลังแอ่นมาแล้ว ทั้งนี้ เพื่อให้สอบได้ แต่มาใช้มรรคแปดได้ก็ตอนกว่า ๕๐ ปี



บทความธรรมะยอดนิยม

ประวัติ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (วีระ ภทฺทจารี) article
หมาหัวเน่า article
ราชสีห์เกลียดกลิ่นขี้ที่ติดตัวหมู article
ธุดงค์ธรรมชัย
พระคาถาภาวนามีบุตร article
นานาทัศนะ-หลากหลายสารธรรม article
ภาษิตประชาธิปไตย ...ในการรณรงค์การเลือกตั้งและประจาน article
NO VOTe และ VOTE NO (ไม่ไปเลือกตั้งและไปแต่ไม่เลือก article
ภาษิิตรณรงค์ต่อต้าน ยาเสพติด article
ฝากข้อเตือนใจเด็ก บ.ร. รุ่น "เรี่ยไรเก่ง" article
แด่..ศิลปินแห่งชาติ ปี ๒๕๕๔ article
หลากคำถามที่เกี่ยวกับ "พระ" article
ตบะของประชาชน และ ตบะของคนการเมือง article
ธรรมมาภิบาล "ในการบริหารยศ-ศักดิ์ article
ระวัง "ระคายเคืองเบื้องพระยุคลบาท" article
ตั้งใจ "สมานฉันท์" หรือ "ฟาดฟัน" รอบใหม่ article
ปริศนาเพื่ออนาคต ตอน 2 article
ปริศนา...?? เพื่ออนาคต article
นักเรียน นักเลง (เก่งไม่จริงนี่หว่า !) article
ล้างบาง ล้างบาป article
ดำรงชีวิตในภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ! article
มนุสสัมมกถา : ถวายพระธรรมเทศนา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ article
เมืองอวิชชา article
เล่นกันจนเลยเถิดไปแล้ว article
ป-า-ก article
ความโศกของชาวพม่า น้ำตาของชาวจีน article
สงกรานต์ กลับบ้านเรา article
ครม. คืออะไร ? article
ชะตาของประเทศไทย..อยู่ในมือของพวกคุณ article
แบบสำรวจคุณธรรมนักการเมือง article
ผสมพรรค..ผสมพันธุ์ article
ร่มพระบรมโพธิสมภาร article
พระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ article
ถวายชัยมงคล article
ถึงเวลา...วางมือ article
พระผู้เป็นดวงใจของไทยทั้งชาติ article
สวัสดี ปีชวด (หนู) 2551 article
อย่ารักพระพุทธศาสนา..ด้วยการสรรหาแต่ศัตรู article
คลั่ง article
พระธรรมเทศนาเฉลิมพระเกียรติ article
ระเบียบรัตน์...สู่...ระเบียบรัฐ article
ทำคนละทิศ คิดคนละทาง article
ดับร้อน article
ผู้ใหญ่โฉด อย่าโทษเด็กชั่ว article
รดน้ำชื่นบาน วันสงกรานต์ article
ผิด เพี้ยน เปลี่ยน แปร article
ปลูกพืชสวนครัวไม่กลัวจน article
เรื่อง "อกตัญญู" โดย พระราชวิจิตรปฏิภาณ (เจ้าคุณพิพิธ) article
ประสิทธิภาพของคน ประสิทธิผลของงาน article
หักพร้าด้วยเข่า article
คำของพ่อ / ปิดทองหลังพระ article
อย่า 15 อย่า นำมาซึ่งความสามัคคีธรรม article
โอ้.. แม่จ๋า article
คำขอขมาพระแม่คงคาวารี article
คำเวียนเทียนกระทง บูชารอยพระพุทธบาท article
ผู้น้อยเสียใจ .... เพราะผู้ใหญ่ลำเอียง article
หลวงพ่อเฉย article
เป็นในสิ่งที่เราเป็น article
กระบวนการแห่งขันติธรรม article
ต้อนรับเทวดา article
หัวใจ ๔ ห้อง article
บัญญัติ ๓ ประการ article
กู้วิกฤติ article
เหตุแห่งความวิกฤติ article
นักบริหารมืออาชีพ article
ปฏิบัติธรรมอย่างง่ายที่สุด article
ทำงานแบบพระอรหันต์ article
หัวใจเศรษฐี article
เรียนอย่างไรให้เก่ง article
เทพเจ้าแห่งความเพียร article
พิชิตความล้มเหลว article
ร่ำรวยความสุข article
นี่นะหรือคือของขวัญ article
เว้นวรรค ? article
เว้นวรรคเพื่ออะไร ? article
สังคมไม่น่าอยู่... article
สังคมน่าอยู่... article
ขอโทษด้วยความสมัครใจ (ให้อภัยด้วยเมตตาธรรม) article
ทุกข์...ของแม่ article
ปีหมูทองสองพันห้าร้อยห้าสิบ (ปีกุน พ.ศ. ๒๕๕๐) article
ประชาธิปไตยในมือเรา ตอนที่ ๓ article
ประชาธิปไตยในเมือเรา ตอนที่ ๒ article
ประชาธิปไตยในเมือเรา ตอนที่ ๑ article
แม่ article
เสียงจากวัด article
ภาษิต ระบอบประชาธิปไตย
วันอาสาฬ์หบูชา คือ "วันดวงตาเห็นโทษ-ดง
ความรักของคนไทยกับในหลวง article
ระวัง "ระคายเคืองเบื้องพระยุคลบาท" article
บูชาพระบารมี สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ฯ article
ส่งเสด็จ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ฯ article
ส่งท้าย
ปัญญาสมวาร (50) article
กล่อมพระอนุชา article



ติดตามชมรายการ... >ลึลาชีวิต 05.30 น. AM ( ตี 5 ครึ่ง ทุกวัน) > ธรรมรส - ธรรมรัฐ 04.00-05.00 น. AM (อังคาร และศุกร์) ทาง NBT
แวะชม...หนังสือธรรมะ CD VCD DVD MP3 ของท่านเจ้าคุณ พระราชวิจิตรปฏิภาณ "เจ้าคุณพิพิธ" ที่ศาลาเผยแผ่ วัดสุทัศนเทพวราราม (ด้านเสาชิงช้า) โทร.0-2222-9632